برای بیش از یک قرن، یک درختچه با گل‌های صورتی روشن در شمال شرقی ایالت نیو ساوت ولز استرالیا، جلوی چشم همگان پنهان شده بود. گیاه‌شناسان تصور می‌کردند که این گیاه به گونه شناخته‌شده‌ای به نام Phebalium nottii تعلق دارد، اما بررسی‌های دقیق‌تر اکنون نشان داده است که این گیاه چیز کاملاً متفاوتی بوده است.
گیاه‌شناسان دانشگاه نیوانگلند (UNE) به‌طور رسمی آن را با نام Phebalium banyabba توصیف و معرفی کرده‌اند؛ گونه‌ای که تنها در بخش محدودی از شمال شرقی نیو ساوت ولز یافت می‌شود. این پژوهش، یک اشتباه علمی طولانی‌مدت در شناسایی این گیاه را اصلاح می‌کند و به فعالان محیط زیست تصویر روشن‌تری از آنچه نیاز به حفاظت دارد، ارائه می‌دهد.
این مسیر زمانی آغاز شد که «پل شرینگهام»، کارشناس گیاهان کمیاب در وزارت تغییرات اقلیمی، انرژی، محیط زیست و آب، نمونه‌ای از یک گیاه را در شمال شهر گرافتون جمع‌آوری کرد که تصور می‌شد گونه Phebalium nottii باشد. در ابتدا، این نمونه صرفاً ثبت دیگری از یک گونه آشنا به نظر می‌رسید؛ اما برای گیاه‌شناسان هرباریوم «ان. سی. دبلیو. بیدل» در دانشگاه نیوانگلند، ویژگی‌های این نمونه کاملاً همخوانی نداشت.
گیاهی آشنا که تفاوت خود را ثابت کرد!
این عدم تطابق احتمالی از این جهت حائز اهمیت بود که شناسایی دقیق گیاهان، پایه و اساس حفاظت از محیط زیست است. اگر یک گونه کمیاب با گونه‌ای آشناتر و فراوان‌تر اشتباه گرفته شود، اندازه جمعیت، تهدیدات و وضعیت حفاظت قانونی آن ممکن است به کل نادرست درک شود.
پروفسور بازنشسته «جرمی برول» که همراه با دکتر «ایان تلفورد» این گونه جدید را توصیف کرده است، می‌گوید:
گیاه Phebalium banyabba درختچه زیبایی به ارتفاع کمتر از دو متر تشکیل می‌دهد و از اواخر زمستان تا بهار، پوشیده از گل‌های صورتی و حنایی خیره‌کننده می‌شود.
شواهد این تمایز هم از ویژگی‌های ظاهری و هم از بررسی‌های DNA به دست آمد. تحقیقات مولکولی که توسط دانشجوی دکترای وقت، دکتر «سنگای دِما» انجام شد، تایید کرد که این نمونه‌ها از نظر ژنتیکی متمایز هستند؛ در حالی که بررسی‌های ظاهری دقیق نیز ویژگی‌هایی را نشان داد که این گیاه را از گونه‌های خویشاوندش جدا می‌کرد.
دکتر تلفورد در این باره می‌گوید:
این نمونه در مقایسه با گونه‌های نزدیک به خود، دارای کاسبرگ‌های پر از کرک با موهای درختی‌شکل متمایز، بخش‌های کاسبرگ بزرگ‌تر و بذرهای بزرگ‌تر بود.
بررسی‌های میدانی شمار محدودی از این گیاه را نشان داد
پس از اینکه مشخص شد Phebalium banyabba یک گونه مجزا است، سوال بعدی این بود که چه تعداد از این گیاه وجود دارد و در کجا بقا یافته‌اند. هرباریوم «ان. سی. دبلیو. بیدل» با همکاری آقای شرینگهام به جستجوی جمعیت‌های بیشتر و ارزیابی فشارهایی که این گیاه در طبیعت با آن‌ها روبرو است، پرداخت.
شرینگهام می‌گوید:
این گونه تنها در دو نقطه یافت شده و کمتر از ۱,۰۰۰ بوته از آن در طبیعت وجود دارد. ما ۴۶۶ گیاه را در یک منطقه و ۵۰۲ گیاه بالغ را در منطقه دوم پیدا کردیم. این آمار پایین احتمالاً ناشی از تهدیداتی چون پراکندگی محدود این گونه، آتش‌سوزی‌های بسیار مکرر، خشکسالی، چرای دام‌ها و وابستگی شدید این گیاه به بازسازی از طریق بذر به جای جوانه زدن مجدد پس از آتش‌سوزی است.
این جزئیات بسیار حیاتی هستند؛ زیرا به نظر می‌رسد این گیاه پس از آتش‌سوزی، به جای رشد مجدد از ریشه و پایه خود، برای بقا به جوانه زدن بذرهای جدید متکی است. این امر زمان‌بندی و تناوب آتش‌سوزی‌ها را بسیار حساس می‌کند. اگر آتش‌سوزی‌ها با فاصله زمانی بسیار کوتاهی رخ دهند، گیاهان فرصت کافی برای بالغ شدن و پر کردن دوباره بانک بذرهای خود در خاک را پیدا نخواهند کرد.
نام‌گذاری؛ گامی در جهت حمایت از تلاش‌های حفاظتی
نام Phebalium banyabba به افتخار نامی که بومیان منطقه (مردم باجالانگ) برای قلمرو این گیاه استفاده می‌کنند، انتخاب شده است. انتشار رسمی علمی این کشف همچنین باعث می‌شود این گونه تحت قوانین حفاظتی قرار گیرد و از ثبت آن به عنوان یک گونه در معرض خطر تحت قوانین ایالت نیو ساوت ولز حمایت می‌کند.
پروفسور برول می‌گوید:
همکاری‌هایی از این دست می‌تواند به دانش علمی، حفظ گیاهان در معرض تهدید و تنوع زیستی کمک کند و به برنامه‌های دولتی مانند “نجات گونه‌های ما” جهت دهد.
اقدامات حفاظتی از مرحله توصیف فراتر رفته است. پروفسور برول و کادر باغبانی باغ‌های ملی گیاه‌شناسی استرالیا (ANBG) پیش از این تکثیر گیاه P. banyabba را آغاز کرده‌اند تا نحوه رشد آن را در شرایط پرورشی بررسی کنند.
این گونه اکنون بخشی از مجموعه زنده باغ‌های ملی گیاه‌شناسی استرالیا است. همچنین برنامه‌هایی برای معرفی آن به بازار باغبانی و گل‌وگیاه وجود دارد؛ اقدامی که با کاهش انگیزه برای جمع‌آوری غیرقانونی این گیاه از طبیعت، می‌تواند فشار روی جمعیت‌های وحشی آن را کاهش دهد.
این کشف ممکن است آخرین شگفتی در این گروه از گیاهان نباشد. در حال حاضر بازنگری گسترده‌تری روی مجموعه گونه‌های Phebalium nottii در هرباریوم «ان. سی. دبلیو. بیدل» در حال انجام است.
منبع: Scitechdaily
