یک داروی آزمایشی که سه مسیر متابولیک را هدف قرار می‌دهد، بهبودهای چشمگیری در کنترل قند خون و کاهش وزن در افراد مبتلا به دیابت نوع دو ایجاد کرده است. در یک کارآزمایی بالینی فاز سه (phase 3) که در نشریه لنست (The Lancet) منتشر شد، شرکت‌کنندگانی که تزریق هفتگی دریافت کردند، طی چهل هفته به طور میانگین تا ۱۵.۳ درصد از وزن بدن خود را به همراه کاهش چشمگیر در سطوح بلندمدت قند خون از دست دادند.
این دارو که رتاتروتاید (retatrutide) نام دارد، متعلق به نسل نوظهوری از درمان‌ها است که برای تأثیرگذاری بر چندین هورمون درگیر در متابولیسم طراحی شده‌اند. بر خلاف داروهای موجود که یک یا دو گیرنده هورمونی را فعال می‌کنند، رتاتروتاید بر روی سه گیرنده عمل می‌کند و به طور بالقوه رویکرد متفاوتی را برای درمان دیابت و چاقی ارائه می‌دهد.
بهبودهای چشمگیر در قند خون و وزن
این کارآزمایی نشان داد که رتاتروتاید شاخص هموگلوبین اِی‌وان‌سی (HbA1c) را که معیاری برای سنجش میانگین قند خون طی حدود سه ماه است، بسته به دوز مصرفی به میزان ۱.۶۹ تا ۱.۹۴ درصد کاهش داد. شرکت‌کنندگانی که دارونما دریافت کردند، کاهش کمتری معادل ۰.۸۱ درصد را تجربه کردند.
کاهش وزن نیز با افزایش دوز بیشتر شد. شرکت‌کنندگانی که ۴ میلی‌گرم، ۹ میلی‌گرم یا ۱۲ میلی‌گرم رتاتروتاید دریافت کردند، به ترتیب به طور میانگین ۱۱.۵ درصد، ۱۳.۹ درصد و ۱۵.۳ درصد از وزن بدن خود را از دست دادند. افرادی که دارونما دریافت کرده بودند، به طور میانگین ۲.۶ درصد وزن کم کردند.
چگونگی تفاوت رتاتروتاید با اوزمپیک و مونجارو
رتاتروتاید سه گیرنده هورمونی را که در تنظیم قند خون، اشتها و متابولیسم انرژی نقش دارند، فعال می‌کند: جی‌آی‌پی (GIP)، جی‌ال‌پی-یک (GLP-1) و گلوکاگون (glucagon). در مقایسه، اوزمپیک (Ozempic) تنها جی‌ال‌پی-یک (GLP-1) را هدف قرار می‌دهد، در حالی که مونجارو (Mounjaro) هم‌زمان جی‌ال‌پی-یک (GLP-1) و جی‌آی‌پی (GIP) را فعال می‌کند.
افزودن فعالیت گیرنده گلوکاگون می‌تواند به توضیح اثرات رتاتروتاید بر وزن بدن کمک کند. اگرچه گلوکاگون معمولاً به افزایش قند خون کمک می‌کند، اما بر نحوه استفاده و مصرف انرژی توسط بدن نیز تأثیر می‌گذارد. ترکیب فعالیت آن با سیگنال‌دهی جی‌ال‌پی-یک (GLP-1) و جی‌آی‌پی (GIP) ممکن است از کاهش وزن در عین حفظ کنترل بهبودیافته قند خون پشتیبانی کند. با این حال، این کارآزمایی به طور مستقیم مشخص نکرد که هر مسیر چقدر در مزایای مشاهده‌شده نقش داشته است.
نتایج امیدوارکننده، اما ایمنی بلندمدت همچنان در دست بررسی است
محققان این کارآزمایی چهل هفته‌ای را در چهل و هشت مرکز در سراسر ایالات متحده، مکزیک و هند انجام دادند. از ۹۳۰ فرد بزرگسال غربال‌شده، ۵۳۷ نفر به طور تصادفی برای دریافت یکی از سه دوز رتاتروتاید یا یک دارونما تعیین شدند. تمامی شرکت‌کنندگان مبتلا به دیابت نوع دو بودند که از طریق رژیم غذایی و ورزش به تنهایی به اندازه کافی کنترل نشده بود و داروهای دیابت مصرف نمی‌کردند.
شایع‌ترین عوارض جانبی مشکلات گوارشی بود که عموماً خفیف تا متوسط بودند و به مرور زمان بهبود یافتند. بین ۲ تا ۵ درصد از شرکت‌کنندگانی که رتاتروتاید دریافت کردند، به دلیل رویدادهای نامطلوب، درمان را متوقف کردند. هیچ مورد شدیدی از افت قند خون گزارش نشد. دو شرکت‌کننده در طول مطالعه جان خود را از دست دادند، اما هر دو مرگ نامرتبط با درمان ارزیابی شدند.
اگرچه نتایج پتانسیل رتاتروتاید را به عنوان یک درمان دیابت پشتیبانی می‌کند، اما این مطالعه آن را به طور مستقیم با داروهای موجود مانند اوزمپیک (Ozempic) یا مونجارو (Mounjaro) مقایسه نکرد. کارآزمایی‌های بالینی اضافی و پیگیری‌های طولانی‌مدت‌تر برای تعیین اینکه آیا مزایای آن باقی می‌ماند یا خیر و برای ایجاد بهتر مشخصات ایمنی آن مورد نیاز است.
منبع: Scitechdaily
