برای چندین دهه، مشکلات کودکان در زمینه خواندن تقریباً به یک شکل توضیح داده میشد. تصور میشد کودکانی که بهخوبی میخوانند، بهطور طبیعی باهوشتر هستند و کودکانی که در خواندن مشکل دارند، توانایی کمتری دارند. همچنین بسیاری بر این باور بودند که مشکلات خواندن از نحوه پردازش بصری کلمات روی صفحه ناشی میشود. بر اساس این دیدگاه، موفقیت در خواندن تا حد زیادی به هوش و مهارتهای بصری وابسته بود.
دکتر دنیل هاجوفسکی، دانشیار دپارتمان روانشناسی تربیتی دانشگاه تگزاس A&M، یکی از بزرگترین پژوهشهای انجامشده درباره ارتباط تواناییهای شناختی و مهارت خواندن را هدایت کرده است. او با همکاری پژوهشگرانی از دانشگاه کانزاس، دانشگاه سنتجانز، دانشگاه ایالتی مونتکلر و دانشگاه تمپل، بررسی کرد که کدام مهارتهای ذهنی بیشترین تأثیر را بر یادگیری خواندن کودکان دارند و اختلال در کدامیک از این فرایندها میتواند باعث مشکلات خواندن شود.
پژوهشگران ۵۰ هزار همبستگی بهدستآمده از ۱۳۷ مجموعه آزمون شناختی و تحصیلی را در یک مدل تحلیلی گسترده ترکیب کردند. این کار به آنها اجازه داد میزان تأثیر هر توانایی شناختی بر مهارت خواندن را مشخص کنند و همچنین توضیح دهند چرا پژوهشهای قبلی درباره عوامل مؤثر بر موفقیت در خواندن، گاهی به نتایج متفاوتی رسیده بودند.
این پژوهش باورهای قدیمی درباره توانایی خواندن را به چالش میکشد!
یافتهها چندین تصور قدیمی را زیر سؤال میبرند. در این تحلیل، پردازش بصری ارتباط معناداری با توانایی خواندن نداشت. هوش عمومی همچنان نقش داشت، اما تأثیر آن بسیار کمتر از چیزی بود که بسیاری از پژوهشهای قبلی نشان داده بودند. در مقابل، قویترین عوامل پیشبینیکننده موفقیت در خواندن، تواناییهایی بودند که معمولاً در بحثهای عمومی درباره آموزش خواندن کمتر مورد توجه قرار میگیرند.
هاجوفسکی گفت:
یکی از یافتههای قابلتوجه این بود که هوش عمومی نسبت به برخی فراتحلیلهای قبلی نقش کمتری داشت. تواناییهای گستردهای مانند دانش مرتبط با درک مطلب و پردازش شنیداری، بهویژه در زمینه رمزگشایی کلمات و درک متن، نقش مشخص و مهمی در خواندن داشتند.
پردازش شنیداری به توانایی شنیدن و تشخیص صداهای جداگانه درون کلمات اشاره دارد. از سوی دیگر، دانش مرتبط با درک مطلب شامل دامنه واژگان، دانش قبلی و درک کودک از دنیای اطرافش میشود. این دو توانایی بیش از هر عامل دیگری که در این مطالعه بررسی شد، بهطور پایدار عملکرد خواندن را پیشبینی کردند. حافظه، استدلال و سرعت پردازش ذهنی نیز نقشهای مهمی داشتند.
تقویت مهارت خواندن با حمایت و تمرین
نتایج این پژوهش میتواند به معلمان کمک کند تا ریشه مشکلات خواندن کودکان را دقیقتر شناسایی کنند. چالشهای مختلف در خواندن ممکن است از ضعف در مهارتهای متفاوتی ناشی شوند و این مطالعه ارتباط میان این مهارتها را با وضوح بیشتری نشان میدهد.
برای والدین نیز این پژوهش نشان میدهد که حتی تلاشهای کوچک در خانه میتوانند به رشد مهارت خواندن کودک کمک کنند. کودکی که در خواندن مشکل دارد، لزوماً توانایی یادگیری خواندن را ندارد.
هاجوفسکی میگوید:
تقویت مهارتهای پایه در خانه، حتی مهارتهایی که ساده به نظر میرسند، میتواند تأثیر قابلتوجهی بر تواناییهای پیشرفتهتر خواندن داشته باشد. مشکلات خواندن نشانه پایین بودن توانایی کودک نیستند، بلکه اغلب نشاندهنده وجود یک مهارت مشخص هستند که باید در چارچوب مجموعهای از مهارتهای مرتبط تقویت شود.
به گفته هاجوفسکی، کودکان زمانی بهترین نتایج را در یادگیری خواندن به دست میآورند که مدرسه، خانواده و جامعه از رشد مهارت خواندن بهعنوان فرایندی بههمپیوسته حمایت کنند؛ فرایندی که بهتدریج و در طول زمان شکل میگیرد.
منبع: Scitechdaily
