مکمل‌های روغن ماهی از دیرباز به عنوان یکی از ساده‌ترین راه‌ها برای حمایت از سلامت مغز شناخته شده‌اند؛ این امر به دلیل وجود اسیدهای چرب امگا-۳ است که برای ساخت و حفظ غشاهای سلولی مغز حیاتی هستند. اما یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که فرآیند زیستی این موضوع ممکن است بسیار پیچیده‌تر از صرفاً وارد کردن امگا-۳ بیشتر به مغز باشد.
محققان دانشگاه پزشکی کِک (Keck Medicine) در یو‌اس‌سی (USC) دریافتند که اگرچه دوزهای بالای مکمل‌های روغن ماهی با موفقیت سطح امگا-۳ را در مغز افزایش دادند، اما نتوانستند حافظه، عملکرد شناختی یا ساختار مغز را در افراد مسنی که در معرض خطر بالای ابتلا به بیماری آلزایمر قرار دارند، بهبود بخشند.
این یافته‌ها که در تاریخ ۱۸ ژوئن در مجله eBioMedicine منتشر شده است، نشان می‌دهد که دانشمندان ممکن است نیاز داشته باشند به جای افزایش صرفِ عرضه این مواد مغذی، نحوه پردازش آن‌ها توسط مغز در حال پیری را بهتر درک کنند.
دکتر حسین ناجی یاسین، مدیر مرکز سلامت شخصی‌سازی‌شده مغز در USC و پژوهشگر ارشد این مطالعه، گفت:
همه ما آرزو می‌کنیم که یک راهکار جادویی و قطعی برای پیشگیری از آلزایمر وجود داشته باشد، اما یافته‌های ما نشان داد که به نظر نمی‌رسد مکمل‌های روغن ماهی از سلامت مغز محافظت کنند. اگرچه امگا-۳ نقش مهمی در شکل‌گیری اتصالات سلولی مغز (که برای شناخت لازم هستند) ایفا می‌کند، اما نتایج ما از مکمل‌های روغن ماهی به عنوان یک اقدام پیشگیرانه در برابر آلزایمر حمایت نمی‌کند.
این مطالعه چگونه انجام شد؟
این مطالعه شامل ۳۶۵ بزرگسال ۵۵ تا ۸۰ ساله بود که به ندرت ماهی (که یک منبع غذایی اصلی امگا-۳ است) مصرف می‌کردند و نویسندگان مطالعه، آن‌ها را در معرض خطر ابتلا به بیماری آلزایمر می‌دانستند. حدود نیمی از آن‌ها (۴۷٪) ناقل ژن APOE4 بودند که قوی‌ترین عامل خطر ژنتیکی برای ابتلا به آلزایمر در سنین بالا به شمار می‌رود.
شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی برای مصرف روزانه مکمل‌های روغن ماهی یا دارونما (پلاسیبو) گروه‌بندی شدند. این مکمل‌ها حاوی ۲۰۰۰ میلی‌گرم دوکوزاهگزانوئیک اسید (DHA) بودند؛ یک امگا-۳ مهم که در عملکرد مغز نقش دارد.
اولین سوال این بود که آیا امگا-۳ موجود در مکمل می‌تواند واقعاً وارد مغز شود یا خیر.
برای پی بردن به این موضوع، محققان سطح DHA را در مایع مغزی-نخاعی (مایعی که اطراف مغز را احاطه کرده است) اندازه‌گیری کردند. پس از شش ماه، سطح DHA در مغز به طور متوسط ۱۷٪ افزایش یافت که نشان می‌داد امگا-۳ به هدف مورد نظر رسیده است.
مرحله بعدی آزمایش این بود که آیا این تغییر، تفاوت قابل‌اندازه‌گیری ایجاد کرده است یا خیر. شرکت‌کنندگان در شروع مطالعه و بار دیگر دو سال بعد، ارزیابی‌های حافظه و شناختی را انجام دادند. کسانی که مکمل‌های DHA مصرف کرده بودند، عملکردی بهتر از کسانی که دارونما خورده بودند، نداشتند. اسکن‌های مغزی نیز نشان دادند که این مکمل‌ها مانع از کوچک شدن هیپوکامپ (ناحیه‌ای از مغز مرتبط با حافظه که اغلب به عنوان نشانگر پیری مغز و خطر آلزایمر استفاده می‌شود) نشده‌اند.
فراتر از مکمل‌ها
دکتر یاسین و تیمش اکنون در حال تلاش برای درک این موضوع هستند که چرا مکمل‌های امگا-۳ می‌توانند به مغز برسند، اما فواید واضحی برای سلامت مغز ایجاد نمی‌کنند. بر اساس تحقیقات قبلی، آن‌ها حدس می‌زنند که امگا-۳ ممکن است زمانی که به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی مدیترانه‌ای (که به طور طبیعی غنی از امگا-۳ است و با کاهش خطر آلزایمر مرتبط است) مصرف می‌شود، موثرتر باشد، تا اینکه به عنوان یک مکمل مستقل و مجزا دریافت گردد.
یاسین گفت:
تمرکز ما بر درک بهتر نحوه پردازش امگا-۳ توسط مغز است و اینکه آیا عواملی مانند سلامت ضعیف، الگوی غذایی، خطر ژنتیکی و سن، ممکن است توانایی مغز را برای جذب و استفاده موثر از امگا-۳ تغییر دهند یا خیر. ما در حال کار بر روی توسعه داروهایی هستیم که ممکن است به مغز کمک کنند تا از این مواد مغذی برای حفظ عملکرد شناختی بهتر استفاده کند.
سبک زندگی همه‌جانبه همچنان بهترین راه پیشگیری است
اگرچه این مطالعه عادت‌های وسیع‌تر سبک زندگی را مورد آزمایش قرار نداد، اما یاسین و تیمش تاکید می‌کنند که محافظت از سلامت مغز احتمالاً بیشتر به یک زندگی سالمِ کلی بستگی دارد تا صرفاً به مکمل‌های روغن ماهی.
یاسین گفت:
سالم ماندن در طول زندگی، از جمله ورزش منظم، خواب باکیفیت و رژیم غذایی متعادل، همچنان قدرتمندترین ابزاری است که برای کاهش خطر آلزایمر در دست داریم. داشتن یک سبک زندگی سالم، برای مغز معادل با تعمیرات منظم خودرو و تعویض روغن باکیفیت است. اگر به مشکلات سلامتی در سایر نقاط بدن رسیدگی نشود، مغز با احتمال بیشتری بخش بزرگ‌تری از عملکرد خود را از دست می‌دهد؛ دقیقاً به همان روشی که اگر تعمیرات منظم نادیده گرفته شود، موتور خودرو از کار می‌افتد.
منبع: Scitechdaily
