دانشمندان علت غیرقابل دسترس شدن موقت خاطرات دوران نوجوانی را کشف کردند!

برخی از خاطرات دوران نوجوانی ممکن است از بین نرفته باشند؛ بلکه مغز ممکن است در حین بازسازی سیستم حافظه خود، آن‌ها را به‌طور موقت در جایی قفل کرده باشد.

پژوهشی روی موش‌ها، موج غیرمنتظره‌ای از بازسازی را در ناحیه‌ای از مغز کشف کرده است که به حفظ و بازیابی خاطرات بلندمدت کمک می‌کند. در اواخر دوران نوجوانی، ساختارهای محافظی که نورون‌های کلیدی را احاطه کرده‌اند به‌طور موقت تضعیف می‌شوند و بازخوانی تجربیات اوایل زندگی را دشوارتر می‌کنند. این خاطرات اغلب در دوران بزرگسالی بازمی‌گردند، اما برخی از آن‌ها دقت اولیه خود را از دست داده‌اند.

این یافته‌ها که در مجله PLOS Biology توسط محققان دانشکده پزشکی آلبرت اینشتین منتشر شده است، یک توضیح زیستی ممکن ارائه می‌دهد برای این‌که چرا با بالغ شدن مغز، دسترسی به خاطرات قدیمی‌تر می‌تواند تغییر کند. آن‌ها همچنین این ایده را تقویت می‌کنند که نوجوانی یک دوره انتقالی کوتاه نیست که با سال‌های نوجوانی پایان یابد، بلکه یک دوره طولانی است که در آن مدارهای عصبی به بازسازماندهی خود ادامه می‌دهند.

یک مدار حافظه در دست بازسازی

محققان بر قشر پس‌سرین (Retrosplenial Cortex یا RSP) تمرکز کردند؛ ناحیه‌ای که به پیوند دادن تجربیات با مکان‌ها، زمینه (محیط) و اطلاعات قبلاً ذخیره‌شده کمک می‌کند. اگرچه این ناحیه نسبت به هیپوکامپ توجه عمومی کمتری را به خود جلب کرده است، اما RSP بخش مهمی از شبکه‌ای است که مغز برای بازیابی خاطرات تثبیت‌شده از آن استفاده می‌کند.

تیم تحقیقاتی در موش‌های اواخر سن نوجوانی دریافتند که «شبکه‌های اطراف نورونی» (Perineuronal nets) در ناحیه RSP قبل از بهبودی در دوران بزرگسالی، افت شدیدی پیدا می‌کنند. این ساختارهای تورمانند در اطراف نورون‌های خاصی شکل می‌گیرند و به پایدارسازی اتصالات محافظ اطلاعات در طول زمان کمک می‌کنند. از دست رفتن موقت آن‌ها ممکن است مدارهای حافظه را انعطاف‌پذیرتر کند، اما می‌تواند دسترسی به خاطرات قدیمی‌تر را نیز دشوارتر سازد.

همین تغییرات در هیپوکامپ مجاور – که به‌شدت در شکل‌گیری و سازماندهی خاطرات جدید نقش دارد – رخ نداد. این تفاوت منطقه‌ای نشان می‌دهد که دوران نوجوانی همه بخش‌های سیستم حافظه را به یک شکل بازطراحی نمی‌کند.

چرا دسترسی به حافظه به‌طور موقت تغییر می‌کند؟

دکتر جلنا رادولوویچ (Jelena Radulovic)، استاد دپارتمان علوم اعصاب دومینیک پی. پورپورا و روان‌پزشکی و علوم رفتاری در اینشتین و نویسنده ارشد پژوهش گفت:

ما سال‌هاست می‌دانیم که مغز در دوران نوجوانی و اوایل جوانی به رشد خود ادامه می‌دهد.

خاطرات دوران نوجوانی پاک نشده بودند. وقتی رویداد ناخوشایند در محیطی متفاوت به موش‌ها یادآوری شد، ترس آن‌ها از اتاقک اصلی بازگشت. این آزمایش نشان داد که اطلاعات هنوز ذخیره شده‌اند، اما بازیابی آن‌ها به‌طور موقت دشوار شده بود.

بازسازی شبکه‌های محافظ مغز

محققان این از دست رفتن دسترسی را به کاهش سطح پروتئین‌های مورد نیاز برای ساخت و نگهداری شبکه‌های اطراف نورونی مرتبط کردند. فعالیت TGFβ2 (یک فاکتور رشد که از این ساختارها پشتیبانی می‌کند) نیز در همین دوره کاهش یافت.

هنگامی که تیم تحقیقاتی این شبکه‌ها را تقویت کرد یا فعالیت TGFβ2 را بازگرداند، حیوانات دوباره قادر به بازیابی خاطرات شکل‌گرفته در اوایل زندگی شدند. این نتیجه، مدرک مستقیمی ارائه داد مبنی بر اینکه تغییرات ساختاری صرفاً با از دست دادن حافظه مرتبط نبودند، بلکه به ایجاد مشکل در بازیابی خاطرات کمک می‌کردند.

تا اواسط بزرگسالی، بسیاری از خاطرات غیرقابل‌دسترس بدون هیچ مداخله‌ای بازگشتند؛ با این حال، آن‌ها دیگر به آن اندازه دقیق و مشخص نبودند. موش‌ها به جای اینکه فقط به اتاقکی که شوک در آن رخ داده بود واکنش نشان دهند، در محیط‌های ناشناخته نیز از خود ترس نشان دادند.

چرا خاطرات قدیمی مبهم بازمی‌گردند؟

چنین تعمیمی (عمومیت‌بخشی) ممکن است منعکس‌کننده یک پایاپای یا تبادل (Tradeoff) باشد. یادآوری درس کلی عاطفیِ یک تجربه می‌تواند مفید باشد، حتی زمانی که زمینه دقیق آن کم‌رنگ شده باشد. برای مثال، یک مواجهه خطرناک ممکن است رفتار آینده را شکل دهد، حتی اگر جزئیات زمان و مکان وقوع آن مبهم شده باشد.

محققان این الگوی رفتاری را با «برجستگی یادآوری» (Reminiscence bump) مقایسه کردند؛ همان تمایل بزرگسالان به یادآوری تعداد غیرعادی زیادی از خاطرات دوران نوجوانی و اوایل بزرگسالی. آن خاطرات اغلب مفهوم احساسی قوی خود را حفظ می‌کنند، حتی اگر جزئیات دقیق‌تر آن‌ها ناقص باشد.

اینکه آیا این دو پدیده توسط یک سیستم زیستی یکسان هدایت می‌شوند یا خیر، هنوز ناشناخته است. محققان می‌گویند بازگشت بعدی خاطرات نوجوانی می‌تواند ناشی از افزایش شبکه‌های اطراف نورونیِ مرتبط با سن، مواجهه مکرر با تجربیات مشابه، بازپخش رویدادهای قدیمی یا فرآیند دیگری باشد که هنوز شناسایی نشده است.

یک پنجره احتمالی برای آسیب‌پذیری‌های روان‌پزشکی

اسکیزوفرنی و افسردگی اساسی اغلب در اواخر دوران نوجوانی ظاهر می‌شوند؛ دوره‌ای که با زمان بازسازی گسترده مدارهای عصبی مشاهده‌شده در موش‌ها هم‌پوشانی دارد.

محققان پیشنهاد می‌کنند که این بی‌ثباتی موقت ممکن است یک «پنجره تکاملی حساس» ایجاد کند. در افراد دارای مستعدیِ ژنتیکی، اختلال در این فرآیند پتانسیل این را دارد که خطر ابتلا به بیماری‌های روان‌پزشکی را افزایش دهد. با این حال، این آزمایش‌ها روی موش‌ها انجام شده است و برای اثبات اینکه آیا مدارهای حافظه انسان نیز دچار همین تغییرات می‌شوند یا خیر، به تحقیقات بیشتری نیاز خواهد بود.

منبع: Scitechdaily