اسکن کلسیم عروق کرونر به روشی در دسترس‌تر برای دقیق‌تر کردن برآورد خطر حمله قلبی و سکته مغزی تبدیل شده است. بااین‌حال، مطالعه‌ای از نورث‌وسترن مدیسین (Northwestern Medicine) که بیش از ۶۰۰۰ فرد بزرگسال را بررسی کرده است، نشان می‌دهد این آزمایش سریع و نسبتاً کم‌هزینه، در صورت استفاده در کنار ابزار PREVENT انجمن قلب آمریکا (American Heart Association)، برای بیشتر افراد اطلاعات چندان بیشتری ارائه نمی‌کند.
یافته‌های این پژوهش که در ژورنال JAMA منتشر شده‌اند، نشان می‌دهند اسکن کلسیم بیشتر برای بزرگسالانی مفید است که ابزار PREVENT آن‌ها را در گروه‌های «خطر مرزی» یا «خطر متوسط» قرار می‌دهد. در این افراد، اسکن می‌تواند مشخص کند که خطر واقعی بیماری قلبی بالاتر یا پایین‌تر از چیزی است که اندازه‌گیری‌های معمول پزشکی نشان می‌دهند.
امتیاز کلسیم چه چیزی را نشان می‌دهد؟
ابزار PREVENT با استفاده از اطلاعاتی که معمولاً در معاینات پزشکی جمع‌آوری می‌شوند، مانند فشار خون، کلسترول، سن و جنسیت، احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را طی ۱۰ یا ۳۰ سال آینده تخمین می‌زند. از آنجایی‌که این ابزار به اطلاعاتی متکی است که در بسیاری از ویزیت‌های پزشکی از قبل در دسترس هستند، برای ارزیابی خطر نیازی به تصویربرداری ندارد.
آزمایش کلسیم عروق کرونر رویکرد متفاوتی دارد. در این روش، سی‌تی‌اسکن (CT scan) پلاک‌های حاوی کلسیم را در شریان‌هایی که خون را به قلب می‌رسانند شناسایی می‌کند و یافته‌ها را به یک امتیاز عددی تبدیل می‌کند. امتیاز بالاتر معمولاً نشان‌دهنده تجمع بیشتر پلاک‌های ناشی از تصلب شرایین کرونر و در نتیجه، خطر بیشتر بروز مشکلات قلبی‌عروقی در آینده است.
اسکن کلسیم می‌تواند بیماری را پیش از بروز علائم آشکار کند، اما اطلاعات بیشتر لزوماً برای همه بیماران مفید نیست. اگر فردی از قبل در گروه خطر بسیار پایین یا بسیار بالا قرار داشته باشد، نتیجه اسکن احتمالاً تغییری در درمان توصیه‌شده ایجاد نمی‌کند.
دکتر نیلای شاه (Nilay Shah)، نویسنده ارشد این مطالعه و استادیار پزشکی در بخش قلب و عروق دانشکده پزشکی فاینبرگ دانشگاه نورث‌وسترن، گفت:
اسکن‌های کلسیم عروق کرونر در حال دسترس‌تر شدن و ارزان‌تر شدن هستند. یافته‌های ما نشان می‌دهد که لزوماً همه افراد برای پیش‌بینی خطر حمله قلبی و سکته مغزی به این اسکن نیاز ندارند یا از انجام آن سود نمی‌برند.
شاه افزود:
استفاده معمول از اسکن کلسیم برای افرادی که در گروه کم‌خطر قرار دارند ممکن است به قرار گرفتن غیرضروری در معرض تشعشع، انجام آزمایش‌های بیشتر و افزایش هزینه‌ها منجر شود، بدون اینکه مزایای بالینی مشخصی داشته باشد. استفاده از اسکن کلسیم در افراد پرخطر نیز احتمالاً به آزمایش غیرضروری منجر می‌شود، زیرا به این افراد صرف‌نظر از نتیجه اسکن کلسیم، مصرف استاتین توصیه می‌شود.
اسکن کلسیم برای بیشتر بزرگسالان اطلاعات چندانی اضافه نمی‌کند!
استاتین‌ها (Statins) سطح کلسترول را کاهش می‌دهند و معمولاً برای کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی تجویز می‌شوند. برای افرادی که بر اساس عوامل خطر متداول از قبل واجد شرایط دریافت این داروها هستند، اسکن کلسیم ممکن است فقط چیزی را تأیید کند که پزشکان از قبل می‌دانند، بدون اینکه تصمیم درمانی را تغییر دهد.
در سوی دیگر، اسکن افراد با خطر تخمینی بسیار پایین ممکن است آن‌ها را بدون مزیت مشخص در معرض تشعشع قرار دهد و به انجام آزمایش‌های بیشتر منجر شود.
پژوهشگران برای بررسی اینکه این آزمایش در چه شرایطی بیشترین فایده را دارد، داده‌های بیش از ۶۰۰۰ فرد بزرگسال ۴۵ تا ۷۹ ساله را که در مطالعه چندقومیتی آترواسکلروز (Multi-Ethnic Study of Atherosclerosis) شرکت کرده بودند، بررسی کردند. در ابتدای مطالعه، از شرکت‌کنندگان اسکن کلسیم گرفته شد و ابزار PREVENT نیز خطر بروز یک رویداد قلبی‌عروقی طی ۱۰ سال آینده را برای آن‌ها تخمین زد.
در طول ۱۰ سال پیگیری، ۶ درصد از شرکت‌کنندگان دچار حمله قلبی یا سکته مغزی شدند. افزودن امتیاز کلسیم تنها بهبود اندکی در پیش‌بینی خطر برای کل جمعیت مورد مطالعه ایجاد کرد. معیار تمایز مدل، که نشان می‌دهد مدل تا چه اندازه می‌تواند افرادی را که در آینده دچار مشکل قلبی می‌شوند شناسایی کند، از ۰.۷۳ به ۰.۷۵ افزایش یافت.
ارزش بیشتر برای گروهی که میزان خطرشان مشخص نیست
نتایج زمانی متفاوت بود که پژوهشگران تمرکز خود را روی بزرگسالان گروه‌های خطر مرزی و متوسط قرار دادند؛ یعنی افرادی که در ابتدا احتمال ابتلای آن‌ها به بیماری قلبی طی ۱۰ سال، ۳ تا ۹ درصد تخمین زده شده بود. در این گروه، استفاده از امتیاز کلسیم به شکل معنادارتری به شناسایی افرادی کمک کرد که بعدها دچار یک رویداد قلبی‌عروقی شدند.
شاه توضیح داد:
برای بیماران دارای خطر مرزی، دانستن امتیاز کلسیم می‌تواند کمک کند مشخص شود که خطر واقعی آن‌ها کمتر یا بیشتر از برآورد اولیه است. این اطلاعات می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره درمان مفید باشد.
امتیاز بسیار پایین یا نبود کلسیم در عروق کرونر می‌تواند در برخی بیماران از رویکردی محافظه‌کارانه‌تر حمایت کند، درحالی‌که وجود حجم قابل‌توجهی از پلاک ممکن است دلایل بیشتری برای آغاز درمان پیشگیرانه فراهم کند. بنابراین، به نظر می‌رسد اسکن زمانی بیشترین فایده را دارد که نتیجه آن واقعاً بتواند تصمیم‌گیری درباره اقدامات بعدی را تغییر دهد.
حدود ۱۰ درصد از بزرگسالان آمریکایی ۳۰ تا ۷۹ ساله به بیماری قلبی‌عروقی مبتلا هستند؛ بیماری‌ای که همچنان مهم‌ترین علت مرگ‌ومیر در ایالات متحده محسوب می‌شود. بسیاری از حملات قلبی و سکته‌های مغزی قابل پیشگیری هستند و به همین دلیل، ارزیابی دقیق خطر برای هدایت درمان به سمت افرادی که بیشترین احتمال بهره‌مندی را دارند، اهمیت زیادی دارد.
گامی برای دقیق‌تر شدن مراقبت‌های پیشگیرانه قلبی
شاه گفت:
این یافته‌ها به ما کمک می‌کنند بهتر درک کنیم که چگونه از ابزارهای موجود برای تخمین خطر حمله قلبی یا سکته مغزی استفاده کنیم. این موضوع می‌تواند راهنمای دقیق‌تری برای شناسایی افرادی فراهم کند که بیشترین احتمال بهره‌مندی از استاتین‌ها را برای پیشگیری از بیماری قلبی دارند.
این نتایج همچنین ارزش بالینی ابزار PREVENT را تأیید می‌کنند. اگرچه این ماشین‌حساب نسبتاً جدید است، عملکرد خوبی به‌تنهایی نشان داده و بیانگر آن است که اطلاعات معمول پزشکی می‌تواند پیش از در نظر گرفتن تصویربرداری‌های اضافی، ارزیابی اولیه قدرتمندی از میزان خطر ارائه دهد.
پژوهشگران هنوز مشخص نکرده‌اند که امتیاز کلسیم تا چه اندازه می‌تواند برآوردهای PREVENT را در برخی گروه‌های پرخطر، از جمله بزرگسالان جنوب آسیایی و فیلیپینی، بهبود دهد. همچنین ممکن است نتایج این مطالعه برای افراد جوان‌تر قابل تعمیم نباشد، زیرا تمام شرکت‌کنندگان در زمان آغاز مطالعه بین ۴۵ تا ۷۹ سال داشتند.
منبع: Scitechdaily
